Steeds meer mensen met dementie: wat betekent dat voor jouw thuisverpleegkundige praktijk?
Een patiënt die vaker zijn medicatie vergeet. Een vertrouwde zorghandeling die plots voor onrust zorgt. Een mantelzorger die aangeeft dat het thuis moeilijker wordt. Als thuisverpleegkundige merk je vaak als een van de eersten dat er iets verandert.
De komende jaren zal dementie een steeds grotere plaats innemen in de thuiszorg. Wat betekent dat voor jou? En hoe kun je jouw praktijk hier vandaag al op voorbereiden?
Meer mensen met dementie tegen 2050
Door de groei en vergrijzing van de bevolking neemt het aantal mensen met dementie sterk toe. Wereldwijd verwachten onderzoekers een stijging van 57,4 miljoen mensen in 2019 naar 152,8 miljoen in 2050. Voor West-Europa gaat het om een verwachte toename van ongeveer 74%.
Dat komt vooral doordat meer mensen een leeftijd bereiken waarop dementie vaker voorkomt.
Ook dichter bij huis zien we die evolutie. Volgens het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen stijgt het geschatte aantal mensen met dementie in België van 214.736 in 2025 naar 353.357 in 2050.
Voor jouw praktijk betekent dit dat je steeds vaker patiënten met dementie zult begeleiden, vaak gedurende een langere periode.
Lees het internationale onderzoek in The Lancet Public Health.
Dementie is vaak maar één deel van de zorgvraag
Wie dementie heeft, heeft vaak ook andere chronische aandoeningen. Dat blijkt uit een Vlaamse studie met gegevens van patiënten vanaf 65 jaar uit een netwerk van huisartsenpraktijken.
In 2021 had binnen de onderzochte groep:
86,7% van de patiënten met dementie minstens twee chronische aandoeningen;
74,8% minstens drie chronische aandoeningen.
Hoge bloeddruk, artrose en stoornissen in het vetmetabolisme kwamen het vaakst voor.
Je ondersteunt dus vaak iemand bij verschillende zorgnoden tegelijk. Denk aan geheugenproblemen in combinatie met diabetes, verminderde mobiliteit of een uitgebreid medicatieschema. Dat vraagt aandacht voor het volledige plaatje, bij elk zorgmoment.
Lees het Vlaamse onderzoek in BMJ Open.
Wat kun jij doen in je dagelijkse praktijk?
Je komt bij de patiënt thuis, kent de gewoontes en ziet hoe de situatie evolueert. Net daardoor kun je kleine veranderingen opmerken die anders misschien onder de radar blijven.
Merk veranderingen op en maak ze bespreekbaar
Is een patiënt vaker verward? Blijft er eten onaangeroerd staan? Lukt de zelfzorg minder goed? Noteer concreet wat je ziet en bespreek bezorgdheden tijdig met de huisarts en de betrokken zorgverleners. Betrek ook de patiënt en mantelzorger.
Hou medicatieveiligheid mee in het oog
Medicatie vergeten, dubbel innemen of een aangepast schema verkeerd begrijpen: bij cognitieve problemen vraagt medicatiegebruik extra aandacht. Ga na of de bestaande ondersteuning nog volstaat en stem bij problemen af met de huisarts en apotheker.
Heb ook aandacht voor de mantelzorger
Een eenvoudige vraag als “Hoe gaat het met jou?” kan veel betekenen. Vermoeidheid, frustratie of een gevoel van onmacht kunnen signalen zijn dat de zorg te zwaar wordt. Door daar ruimte voor te maken, kun je samen tijdig naar extra ondersteuning zoeken.
Maak duidelijke afspraken met het zorgnetwerk
Wie volgt veranderingen op? Wie neemt contact op met de huisarts? En wie koppelt terug naar de mantelzorger? Heldere afspraken helpen om observaties om te zetten in concrete actie.
Pas je communicatie aan
Spreek rustig, gebruik korte zinnen en geef één boodschap tegelijk. Geef de patiënt tijd om te reageren en blijf hem of haar rechtstreeks aanspreken. Ook wanneer een mantelzorger aanwezig is.
Bereid je praktijk stap voor stap voor
Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen. Bekijk samen met je collega’s hoe jullie signalen registreren, informatie doorgeven en omgaan met moeilijke zorgmomenten. Waar lopen jullie tegenaan? Welke kennis of ondersteuning missen jullie nog?
Door ervaringen te bespreken en gericht bij te leren, versterk je de zorg voor je patiënten én geef je jezelf en je collega’s meer houvast.
Jouw vertrouwde aanwezigheid maakt het verschil
Goede dementiezorg begint vaak bij kleine dingen: een verandering opmerken, rustig uitleggen wat je gaat doen of even luisteren naar een bezorgde mantelzorger.
Als thuisverpleegkundige ben je een vertrouwd gezicht. Je kent de persoon achter de zorgvraag en helpt mee bewaken wat thuis nog goed loopt en waar extra ondersteuning nodig is. Die nabijheid wordt de komende jaren alleen maar belangrijker.
Wil je meer weten over ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers? Bij Alzheimer Liga Vlaanderen vind je informatie, ervaringen en mogelijkheden tot lotgenotencontact.