Een cataractoperatie is een van de meest uitgevoerde chirurgische ingrepen. In België vonden in 2024 meer dan 176.000 cataractoperaties plaats.
Na de operatie moeten patiënten meestal gedurende ongeveer vier weken verschillende oogdruppels gebruiken om infecties en ontstekingen te voorkomen. Dat lijkt eenvoudig, maar is het in de praktijk niet altijd.
Veel patiënten zijn ouder, zien tijdelijk minder goed of hebben moeite om de oogdruppels correct toe te dienen. Ook het volgen van het juiste druppelschema kan een uitdaging zijn. Wanneer de patiënt dit niet zelfstandig kan en er geen mantelzorger beschikbaar is, wordt deze zorg vaak opgenomen door een thuisverpleegkundige.
Een Belgische studie onderzocht daarom welke impact een zogenaamde druppelloze cataractoperatie kan hebben op de patiënt, de thuisverpleging en de kosten voor de gezondheidszorg.
Wat is een druppelloze cataractoperatie?
Bij een druppelloze cataractoperatie wordt de medicatie die normaal na de ingreep via oogdruppels wordt toegediend, al tijdens de operatie toegediend.
Dat kan bijvoorbeeld via een injectie met ontstekingsremmende of antibiotische medicatie. Het doel is om de nood aan oogdruppels na de operatie te verminderen of, bij geschikte patiënten, volledig weg te nemen.
De Belgische studie werd uitgevoerd door onderzoekers verbonden aan UZ Brussel, VUB en UZ Leuven. Het gaat om een gezondheidseconomische analyse. De onderzoekers brachten vooral de mogelijke financiële impact van een overstap naar druppelloze cataractchirurgie in kaart.
De studie toont dus niet aan dat deze techniek vandaag voor iedere patiënt de standaardbehandeling kan vervangen. Daarvoor blijven voldoende klinische veiligheid, goede behandelresultaten en een correcte selectie van patiënten noodzakelijk.
Waarom zijn oogdruppels niet altijd eenvoudig?
Oogdruppels correct toedienen vraagt enige handigheid. De patiënt moet de juiste druppel op het juiste moment in het juiste oog aanbrengen.
In de praktijk kunnen verschillende problemen ontstaan:
de druppel komt naast het oog terecht;
de patiënt vergeet een dosis;
het voorgeschreven schema wordt niet correct gevolgd;
de patiënt heeft onvoldoende kracht of beweeglijkheid in de handen;
een mantelzorger is niet altijd beschikbaar.
Wanneer de medicatie tijdens de operatie wordt toegediend, wordt de behandeling minder afhankelijk van de praktische vaardigheden en therapietrouw van de patiënt of mantelzorger.
Mogelijk minder verpleegkundige bezoeken
Wanneer patiënten na hun cataractoperatie niet langer gedurende meerdere weken moeten worden ingedruppeld, kan een deel van de huidige zorgvraag wegvallen.
Vooral bij patiënten die uitsluitend thuisverpleging krijgen voor de toediening van oogdruppels kan het aantal noodzakelijke bezoeken dalen.
Dat betekent niet dat thuisverpleging na een cataractoperatie volledig overbodig wordt. Wanneer de patiënt andere verpleegkundige zorgen nodig heeft, blijven die uiteraard bestaan. Ook observatie, opvolging en het tijdig signaleren van mogelijke problemen blijven belangrijk wanneer deze deel uitmaken van het afgesproken zorgplan.
Mogelijke besparing voor patiënt en gezondheidszorg
De onderzoekers brachten de kosten van de klassieke oogdruppelbehandeling en de druppelloze operatietechniek in kaart.
Volgens hun berekeningen zouden de uitgaven voor de Belgische gezondheidszorg in 2024 bij een brede overstap naar druppelloze cataractchirurgie kunnen dalen van ongeveer 4,02 miljoen euro naar 1,82 miljoen euro.
Ook voor patiënten kan er een financieel voordeel zijn. De onderzoekers schatten dat de persoonlijke kosten kunnen dalen van 176,93 euro naar 1,62 euro per oog. Dat komt neer op een mogelijke besparing van 175,31 euro per oog voor de patiënt.
Bij deze berekeningen werd onder meer rekening gehouden met:
de kost van de oogdruppels;
de kost van thuisverpleegkundige bezoeken voor het indruppelen;
de bijkomende kost van de aangepaste operatietechniek.
Het gaat om berekende schattingen. De uiteindelijke besparing hangt af van de concrete toepassing, de geschiktheid van patiënten en de klinische resultaten van de techniek.
Niet voor iedere patiënt geschikt
Een druppelloze cataractoperatie is niet automatisch voor iedere patiënt de beste keuze.
De oogarts moet rekening houden met de medische voorgeschiedenis, andere oogaandoeningen, mogelijke risico’s en de medicatie die de patiënt al gebruikt. Sommige patiënten kunnen ook na een druppelloze operatie nog aanvullende oogdruppels nodig hebben.
De Belgische kostenstudie bepaalt niet exact welk percentage van de cataractpatiënten voor deze techniek in aanmerking komt. Verdere klinische evaluatie en duidelijke richtlijnen blijven daarom belangrijk.
Wat betekent dit vandaag voor de thuisverpleegkundige?
Voorlopig verandert er niets aan de huidige zorgverlening.
De behandeling na een cataractoperatie blijft afhankelijk van de keuze en het voorschrift van de behandelende oogarts. Wanneer oogdruppels worden voorgeschreven en de patiënt deze niet zelfstandig kan toedienen, blijft de ondersteuning door de thuisverpleegkundige noodzakelijk.
Stop of wijzig de oogdruppelbehandeling daarom nooit zonder overleg met de behandelende oogarts.
Een kans om verpleegkundige tijd gerichter in te zetten
Een bredere toepassing van druppelloze cataractchirurgie kan de vraag naar thuisverpleegkundige bezoeken voor uitsluitend oogindruppeling in de toekomst verminderen.
Dat hoeft geen bedreiging te zijn voor de thuisverpleging. In een context van stijgende zorgnoden en een tekort aan verpleegkundigen kan beschikbare tijd daardoor gerichter worden ingezet voor patiënten met complexere zorgvragen.
Het biedt thuisverpleegkundigen meer ruimte voor zorgtaken waarbij hun klinische blik, observatie, expertise en nabijheid een duidelijke meerwaarde bieden.
Care Support volgt deze evolutie op
Bij Care Support volgen we innovaties die invloed kunnen hebben op de dagelijkse werking van zelfstandige thuisverpleegkundigen nauwgezet op.
Vandaag verandert er nog niets aan de bestaande zorgverlening na een cataractoperatie. Toch is druppelloze cataractchirurgie een interessante evolutie voor patiënten, mantelzorgers, thuisverpleegkundigen en de bredere gezondheidszorg.
Een ontwikkeling om verder in het oog te houden.